FIFA ÜÇÜN SÜLH RƏMZİ

2025-ci ilin son ayı tarixə təkcə Beynəlxalq Futbol Federasiyasının (FIFA) ilk dəfə Sülh Mükafatı təqdim etdiyi ay kimi deyil, həm də Azərbaycan sənətinin ən yüksək beynəlxalq arenada zəfər qazandığı ay kimi daxil olacaq. Bu hadisə həm Yeni il bayramı, həm də Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü üçün həqiqətən möhtəşəm bir hədiyyə olub. Bu, milli istedad və sənətkarlığınızın qlobal miqyasda tanınmasını təcəssüm etdirir.

Vaşinqtonda keçirilən 2026-cı il Dünya Çempionatının püşkatma mərasimində FIFA-nın Sülh Mükafatının ilk laureatı - ABŞ Prezidenti Donald Trampı izləyərkən sənətə həqiqi qiymətverənlərin diqqəti mükafata yönəlmişdi. Qlobal birliyin kövrək ümidini təcəssüm etdirən bu bürünc heykəlcik Bakı emalatxanalarında yaranıb.

Arzu və reallıq

FIFA-nın yeni illik Sülh Mükafatının rəmzi artıq dünya diplomatik landşaftının bir hissəsi olmuş “Düşüncələr və xəyallar” abidəsinin miniatür surəti olub.

Bu güclü və təsirli obrazın müəllifləri Azərbaycanın xalq rəssamları Səlhab Məmmədov və Əli İbadullayevdir. Onların heykəltaraşlıq kompozisiyası tərcümə tələb etməyən vizual metaforadır: əllər zərif və ehtiyatla parçalanmış Yer kürəsini saxlayır. O, bəşəriyyətin öz ümumi evi üçün daşıdığı böyük, lakin kövrək məsuliyyət haqqında danışır. Bu qlobusdakı hər bir parçalanma münaqişənin izi, hər dəstəkləyici əl isə barışıq və diplomatiyanın işarəsidir.

Səlhab Məmmədovun qeyd etdiyi kimi, onların eskizi beynəlxalq müsabiqənin nəticəsində seçilmişdi. Və konsepsiyadan tutmuş medalın son tökmə və istehsalına qədər bütün proses Azərbaycan torpağında həyata keçirilib. Bu fakt xüsusi qürur hissi doğurur: planetin ən böyük idman tədbirində təqdim edilən qlobal barışıq rəmzi Azərbaycanın paytaxtında yaradılıb və doğulub. Yerli media qürurla vurğulayıb ki, bu rəmzin yaradılması milli ustalığı beynəlxalq səviyyəyə çıxaran və ölkənin sənət və dialoq mərkəzi kimi imicini möhkəmləndirən bir növ “mədəni ixrac” olub. Bu kompozisiya sadəcə mükafat deyil, Bakını dünya qərar qəbuletmə mərkəzləri ilə birləşdirən mədəni körpüdür.

Həyatın genezisi: heykəlin BMT-yə gedən yolu

“Düşüncələr və xəyallar” heykəlinin beynəlxalq statusu FIFA-nın marağından xeyli əvvəl təsdiqlənmişdi. Orijinal dörd metrlik heykəl Azərbaycan tərəfindən rəsmi olaraq BMT-nin Cenevrə ofisinə hədiyyə edilmiş və 3 oktyabr 2017-ci ildə məşhur Ariana parkında quraşdırılmışdı. Bu hədiyyə Azərbaycanın Birləşmiş Millətlər Təşkilatına üzvlüyünün 25 illiyinə həsr edilmişdi və təşkilatın qərargahı ərazisində yerləşdirilən sənət əsərləri və rəmzlərin ümumi kolleksiyasına ölkənin mühüm töhfəsi idi.

Qeyd etmək lazımdır ki, postsovet məkanının bütün ölkələri arasında Cenevrədəki BMT ərazisində yalnız Azərbaycan sənətkarlarının əsəri təqdim olunur. Yeddi il sonra birliyə universal çağırışı daşıyan bu heykəl yenidən seçilib: bu dəfə futbol icması tərəfindən sülh rəmzi kimi. Bu da onun daimi aktuallığından xəbər verir.

Mədəniyyət dilində dialoq

FIFA Sülh Mükafatının tarixçəsi Azərbaycan incəsənətinin geniş beynəlxalq həyatının yalnız bir hissəsidir. Səlhab Məmmədov və Əli İbadullayev sadəcə milli sənətkarkar deyil, həm də Qərblə mədəni dialoqların aktiv iştirakçılarıdır. Xüsusilə, Əli İbadullayevin əsərləri xarici ölkələrin şəhər mənzərələrini bəzəyir. Məsələn, onun böyük Azərbaycan şairi Nizami Gəncəviyə həsr olunmuş abidəsi İtaliyanın paytaxtı Romada quraşdırılıb və xalqlar arasında mədəni əlaqələrin rəmzlərindən birinə çevrilib. Onun Xocalı faciəsinə həsr olunmuş digər dərin emosional əsəri Berlində yerləşir və tarixi yaddaşın güclü abidəsi və humanizmə çağırış kimi xidmət edir. Yaradıcı duetin əsərlərini həmçinin Fransanın Konyak və Polşanın Qniezno şəhərlərində görmək mümkündür. Bu heykəllər Azərbaycan rəssamlarının məşhur “Fly to Baku” layihəsi kimi beynəlxalq sərgilərdə aktiv iştirakı ilə yanaşı, Azərbaycan incəsənətini dünya kontekstində qətiyyətlə təsdiqləyir və Bakıdan olan ustadların yaradıcılığının dünya mədəni irsinin bir hissəsi olduğunu sübut edir. Bir sözlə, FIFA tərəfindən tanınma Azərbaycan müəlliflərinin beynəlxalq uğurlar zəncirində yalnız bir halqa olub. Onların işləri getdikcə daha çox planetin mədəni məkanının əlamətdar elementlərinə çevrilir.